Konstytucja 3 maja


Uchwalona przez Sejm Czteroletni 3 maja 1791r. pod tytułem "Ustawa Rządowa".
Konstytucja wprowadzała w Rzeczupospolitej wolności wyzwania, jednak religią panującą pozostawał katolicyzm.W sprawie unii polsko-litewskiej podjęto próby jej zaciśnienia, lub nawet zniesienia.
Ustrój polityczny zgodnie z zasadą "władza społeczności początek swój bierze z woli narodu" opierał się na zasadzie trójczłonowego podziału władz na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
  • Władza ustawodawcza - parlament jako najwyższy organ władzy wybierany na dwa lata, sejm zwoływany przez króla lub marszałka.
    Kompetencje sejmu: uchwalanie prawa, nakładanie podatków, kontrolowanie innych władz i instytucji. Co 25 lat mógł zbierać się sejm konstytucyjny-prawo zmiany konstytucji.
  • Władza wykonawcza -król i Straz Praw (rząd), w skład której wchodzili: prymas, pięciu ministrów, pełnoletni następca tronu bez prawa głosu, marszałek sejmu. Straż Praw kierowała administracją, podlegały jej komisje (policji, spraw wewnetrznych, interesów zagranicznych, wojny i skarbu).
    Król przewodniczący Straży, miał prawo nominacji biskupów, senatorów, ministrów, urzędników, oficerów; w razie wojny sprawował naczelne dowództwo nad wojskiem. Ministrowie, mieli obowiązek podpisywania każdego rozpożądzenia własnoręcznie pod kontrolą Sejmu
  • Władza sądownicza -sądownictwo zostało usprawnione. Ministrowie i wyżsi urzędnicy odpowiadali przed specjalnym sądem sejmowym. Sądownictwo szlacheckie zostało poddane sądom ziemiańskim.


    "Konstytucja 3 maja" Jan Matejko

    Zgodnie z "Ustawą Rządową":

    • Szlachta- miała zagwarantowane wszelkie prawa, wolności i "pierszeństwo w życiu prywatnym i publicznym". Szlachta-posesjonaci posiadała nietykalność osobistą i majątkową, zapewnioną władzę nad chłopami.
    • Mieszczanie- otrzymali szerokie prawa, posiadający nieruchomosci miejskie otrzymali niemalże takie same prawa, jak do tej pory szlachta.
    • Chłopi- zostali wzieci "pod opiekę prawa i rządu krajowego".




      Znaczenie Konstytucji 3 maja

      • była to pierwsza konstytucja w Europie a druga na swiecie
      • Konstytucja była próbą uzdrowienia państwa polskiego
      • Zniosła liberum veto, konfederacje, wolne elekcje i instrukcje poselskie
      • Kończyła okres Rzeczypospolitej szlacheckiej, rozpoczynała okres Rzeczypospolitej oświeconej
      • Uchwalona samodzielnie przez Polaków, bez ingerencji w nasze sprawy z zewnatrz, była próbą zerwania więzów zależności od obcych mocarstw.
      • Uchwalenie Konstytucji 3 maja otwiera w Rzeczypospolitej okres monarchii konstytucyjnej
      • Zabezpieczała mozliwość rozwoju gospodarczego i politycznego kraju
      • Włączenie mieszczan do życia politycznego kraju było krokiem do utworzenia modelu państwa nowożytniego

      powrót